Monday, March 20, 2017

A M P O

AMPO

hinagiban sa pagsalig,
sandiganan sa nagbahirig,

sampitonon sa kawad-on,
pakighinabi sa labawng manggialamon,

pulong pasalamat sa malipayon,
timaan kini’s  kahuyang ug kamasalaypon,  

ihatag sa ginoo, pag-ampo, iampo,
talan-awon sa hugot nga pagtuo ang ampo.

S I N E H A N

SINEHAN


pasundayaganan sa nagkadaiyang talan-awon,
managhigalaay, managhigugmaay, mahimut-on,

may kulbahinam,  may mangahadlok, may mangatawa,
may magsalimuang, mga luha mag-agos sa drama,

mga esena'ng makapalugwa sa mata,
kining tanan,   dili liatan sa mga hinan-gaw ug salida

katawhang naghugop sa hinukad nga kalingawan,
sa sinehan  magkalainlain  ang katuyuan,

sa sinehan manggawas ang tinagotago'ng halok,
may musangpot ug hugot kaayo'ng kupot,

sa sinehan lingawon ka's kombinasyon sa dahunog
sabakon kini sa hinagtok nga   makapakurog,

katin-aw gayud sa talan-awon'g  daw sa mata manuslok,
mga binag-ong salida, pagkanindota, daw tunok,

kinatin-awan, kinakusgan nga sinehan,
sud-ongon  ang talan-awong may katagbawan..

Saturday, March 18, 2017

Y A N G O

YANGO

inamang nga pagsanong,
pagtubag nga walay pulong,
bantayanan ang pagyango,
sination nga dili ka maigo,
salabtonon kini nga buhat,
pailawom iyang pakiat,

ang pagyango, pagpayangoyango
ilabi na gayud ang  yangoyango,
lahi kaayo kaysa pagdukoduko..

sa pagduko ni dodong,
siya moingon ngadto ni Inday:

“Siyaro man sab kahingatogon na gud ana. Bisan na lang unta to ug mokihol lang ug tuhilon.” huyhoy ang abaga ni Inday Tekla.

 “Wa sa ta ron Day Tekla. Tan-awa, bisan pag titi-on, moduko lang gihapon." naghulat na lang si Noy Lumoy nga hukman sa panahon. Naghinan-aw sa layong unahan nga nagpamahit  samtang naghandom sa kabatan-on nga gibukutan na sa katigulangon.

samtang ang pagyango
ug pagpayangoyango, may makaingon,

“Ah, abe kog ugma na nato tiwason, ato pa diay'ng sigehon? Imo pa man god nang gipayangoyango." dala ang kahibulong sa mga pulong ni Day Digna ngadto ni Noy Tuhoy.

“Naunsa ka ba Digna, nakapamahaw man god ko’g bakasi. Tan-awa kusog pa kaayong mokisikisi.” hinambogerong tubag ni Noy Tuhoy nga nagngisingisi. 

B I S I T A

BISITA

kini mao'y pagduaw,
pagtambal sa kamingaw,

sa pagbisita ikaw mahibalo,
sa tukma'ng pahibalo,

gikan sa gibisitahan,
kasingkasing daw giduyan,

kon pulong sa gugma ang  hisgotan,  
ang pagbisita, katumanan sa lawom ug katuyuan…

 'Day, sayo kaayo ko'ng namisita, ikaw ang ipamahaw sa gugma ko'ng nagduhiraw.'

'Dong Lapoy, sayod ko sa imong kasayo, apan nagkabaiwas gyud mo ni Tirso Kugihan nga kagabii pa'ng namisita, nagpakorte ra gud siya sa iyang bigote kon angayan na ba.'

'Unswaa? unya angayan?'.

 'He,he, ambot lang, pero karon ko pa lang nasayran, mamunga gayud ang kakugihan, nasayran ko ang nagpahipi nga kamatuoran sa bigote ni Tirso nga iyang sinaligan, pinaagi sa pamisita'ng mabuntagan, iyang naablihan, ug akong natagamtaman, ang gugma'ng tinambalan.'

'Ngeek.! huyhoy ang abaga ni Dong Lapoy, nahisama na lang siya sa usa ka itoy, nagpakitoykitoy sa pangandoy'ng nasiyakoy…

Kaban ni D_BystandeR: SINDIKATONG NAMIKTIMA UG MGA BATA, NAABOT NA SA MINGLANILLA???

This case should be investigated to the fullest extent of the law to expose the real motive of these people riding in a van which nearly victimized a 10th grader in Minglanilla Central School had the girl not bitten the hand of James Paradela, one of the six members of the group. We should be guided by what's happening in Manila where news about children being kidnapped and later on discovered or found already without their body organs. And this is not only happening here in our country but also in some foreign lands and this could only highlight the intensity of the topic or issue that the urgent need of human body organs could have triggered this criminal trend where children were kidnapped and later found already dead with their internal organs already taken out. The parents and the police should focus on this particular case because this group of people in that apprehended van could be part of a large syndicate that is secretly involved in the "search" for possible human organs by hook or by crook.

Friday, March 17, 2017

NANGUMPISAL SI DONG TIBOR

NANGUMPISAL SI DONG TIBOR

"Sige na mangumpisal man kaha ka Dong Tibor." pulong sa pari.

"Unsaon ko man niini Padre nga dili man ko kapugong sa pagkahimabaye. Nakonsyensya na kaayo ko. Gihasol na kaayo ko sa akong tanlag. Luoy na kaayo ko's akong asawa." mabasolong pamulong ni Dong Tibor, ang numero unong mangtas sa pagka tsekboy sa Junquera.

"Salamat Dong Tibor nga nakaamgo ka sa imong kabadlongon. Hala, Dali sugdi na ning mosunod nga pangadyeon nimo aron mahugasan ka sa imong mga sala. Mahunong na imong kahimabaye. Makapalit ka na pud ug purol, unsaon gasige ka na man lang ug hatod sa imong kinitaan sa pagkakargador sa imong bisyo. Gasige ka na man lang ug yampungad sa kidlapkidlap." nataas ang maymay sa pari ngadto ni Dong Tibor.

"Pero, Padre, sabta intawon ko. Ako rang konsyensya ug tanlag akong palimpyohan. Ayaw intawon ko pahununga sa pamabaye oy. Nabawo man gani kog bantay sa akong suki sa kidlapkidlap." nangatarongan si Dong Tibor.

"Ngano man?" nahibulong ang pari.

"Dako na kaayo kog gasto Padre. Unya siya ra ba pud ang imong tiniman-an. Wala ka kahibalo magsunod ra ta. Kato bang babaye nga puwa kaayo ug wait, pinayungyong ang buhok unya kusog kaayo moipis ug beer sa imong baso. Kato siya. Mabahinan gani ko niya ug sinsiyo kanang makuotan niya imong pitaka. Kanang mahubog naka."

" Apan ngano nga imo man kong gisultian?" sukmat sa pari.

"Unsaon Padre, gusto man ko nga malimpyohan ko nimo nga dili nako makonsyensya ug tulisokon sa akong tanlag matag dawat pud nako ug sinsiyo nga makuot sa imong bulsa nga ipahat sa akong babaye sa kidlapkidlap." pulong ni Dong Tibor.

"Unswaa? Hala ayaw’g lakaw kay lumsan tika’s bendita kanahana ka" (kataposan).

Thursday, March 16, 2017

Kaban ni D_BystandeR: MGA PAGHANDUM SA PAKIGBISOG NI DOY LAUREL

During the time when street parliamentarians were making big during the height of martial law, I can still remember Senator Doy Laurel leading a pack of protesters from Fuente Osmena in Cebu to the Capitol Building where the group converged in the street fronting the Capitol. It was at that time that a shot rung out and a teenager who happens to be in the group was fatally hit by that single shot coming from the Capitol where its windows appeared close from our vantage point. It was the time of Gov. Eddie Gullas. The lad happened to be the son of my friend Tony Pintoy who worked as a cook in one of the vessels owned by Escano Lines at that time. Inday Nita was there and if my memory serves me right, it was in her arms where the victim lost his last breath as he succumbed to that single shot fired from the direction of the Capitol building. 

Many years after that, I still have to find out who fired that fatal shot as Gullas seemed to be silent about it. I brought this up because the topic about Doy Laurel was closely connected with that happening which I can never forget.

Thursday, March 9, 2017

P E N S I Y O N

PENSIYON

dawatonon sa mga hinog na'g pangedaron,
mata mutaon, may pipilang mga buhok sudlayonon,

nagkalkag na lang apan dili kini makapalong,
sa kaikag kon pensiyon na ang paaboton,

tiaw mo ba'y gasa kini's kadugayon sa pagserbisyo, 
sangputanan kini sa dinawatay'ng malabo,

 basta ang paginhawa dili lang gayud makalimtan,
 aron pensiyon mulongtad pa'g taas nga katuigan.

Monday, March 6, 2017

B U T B O T

BUTBOT

pagahikit-an kini’s binuhat nga dili mahutdan, pagpanghambog,  kanunay niyang iuran-uran,

sa tubaan, kadalanan ug pundok sa mga mat-an,
 pamutbot, madayag sa pamaba nga pasubraan,

 butbot makapauknol ug makapadpad sa nakasabot,
may ngipong magpangagot, may magbagutbot,

timaan kini sa kaespeso sa  daghang butbot,
sa lawas, ang butbot magdala'g kahapdos ug singot...

Friday, March 3, 2017

H U M B A


HUMBA

pagkaong inilog sa talad kan-anan,
mantikaon, ngilngig apan kinaham,

sa mga kumakaon nga walay giliatan,
sa kumbira, mga bisita’ng walay ugam,  

magkadusingot, hasta sip-on mahilamos,
sa sinikhanay ug walay tìhik-tihik nga takos,

 mga baba magmantika, magkamumho,
ah,  bahala na habhabon bisag masagola'g sungo,

 humba,  mopataas sa naandang lami,
 humba  kon masubraan imong gininhawa magsumpaki.

H U N G A W

HUNGAW

buhat nga magpasabot ug pahayahay, 
makita kini sa maya nga panagway,
walay hapin ug tabon kon may maghungaw,

may magpahipi'ng maghuwat sa hinungaw,
 may hungaw'ng hangpon sa mutan-aw, 
talan-awon'g makapalugwa sa kalimutaw,

may makalipay'ng makapahungaw, 
may mutan-aw ug masibot sa hungaw,
dili kini tiawtiaw, sa hungaw ikaw maghanduraw,

ang magpahungaw, ang magtan-aw sa magpahungaw,
puwera sa matugpahan ug langaw nga hungaw,
ang tanan gihigot sa pulong hungaw..

L A R O T

LAROT

talan-awong magpasabot ug pagpangibot,
 pagpangatagak kini sa buhok nga giibot,
 apan may bungot pud nga malarot,

tungod lagi  sa kakugihang mopalusot,
katigulangon ehemplo dili tinuyuan’g pagpanglarot, 
sagad ang paglarot magsugod sa pagpangupot,

 mata pinapiyong ug daw may gipaabot,
madungog ang mga agunto ug agimod nga manglusot,
dala’s hugot nga pangupot sa pagbating dili masabot,

kinapungkayan  buot niyang makab-ot,
 taliwala sa init nga pagpasingot,
pagpanglarot musangko sa buhat nga ikahimuot.

R E M E D Y O


REMEDYO

paagi kini aron makalikay ka  sa pagpangamote,
laing pulong kini sa pagpanghulam kay naapiki.

Remedyo sa magtiayon...

'Paremedyoha ko diha ug sinsiyo day para pamlete', ni Dong Onyot pa nga nangindahay sa kapikas.

Remedyo sa abtik sa kadalanan..

'Porbida baya ning panahona, wala gyuy maremedyo bisan  pitaka lang unta.' ni Isyot Mangunguot pa.

Remedyo ubos sa kidlapkidlap sa kabaret...

'Ah patuga ka pa man Noy Syakoy, gadako lang nang pabawnan mo! Unsa man nang imo hinigta'g lanot? singgaak ni Isyat sa kabaret.

'Pasensiya na Day Isyat, nakuotan man gud ko. Wala koy mapalit nga mainom nimo ron. Hala, paremedyoha hinuon ko dha aron malingaw ta.' tubag ni Noy Syakoy.

 'Uswaa! Kabastos ba nimo! Nakalitan si Isyat.

'Remedyo ba, ilista lang sa akong bayranan. Ako lang balikon ha. Mahimo Isyat?' ni Noy Syakoy nga nagpanilap sa hiniwa nga sumsoman ug sa bugnawong beer sa counter sa kabaret. (katapusan)

Friday, February 10, 2017

Kaban ni D_Bystander: NGANONG GITIKLO MAN SI JEE ICK JOO???

What actually triggered the abrupt suspension of the "war on drugs" was the unexpected thing that took place when the rogue police were involved in the abduction and killing of a South Korean businessman Jee Ick Joo which was believed the after effect of what they call "Tokhang for ransom." being used by some abusive members of the police who want to ride on the declared war against illegal drugs in order to "earn more" while falsely believing they will be able to avoid being detected by the long arm of the law. It was said in some news reports that the demand for P5M that was given by the victim's wife to the police was only to "earn more" as the act of killing the victim in the vicinity of Camp Crame on the same day he was abducted was already fully paid by an alleged "Korean mafia" which ordered the abduction and killing of the victim. I've heard the recorded conversation between Supt. Rafael Dumlao and the wife of P01 Ricky Sta. Isabel in FB and it was clear Dumlao has a direct hand in the killing of the victim but now they want to sow confusion into the case by trying to insert the "Korean mafia" as the mastermind of the entire case.

Sunday, February 5, 2017

TIGI SA KAABTIK


   
 TIGI SA KAABTIK


Ang kabuntagon timbaya sa  bag-ong adlaw, bag-ong talan-awon, bag-ong pangandam ug panan-aw. May kabuntagon'g madasigon, masanagon, madag-omon, may ulanon, daw gipugngan ang busikad sa kahayag aron magpabilin ang kagabhion.

Si Dodong Porto  mitimbakuwas. Nakamatngon sa sayong kabuntagon.

"Day, mobangon nako. Buntag na. Basin ug dili ko makasakay sa akong suki." pamulong ni Porto dayong pamurol. 

 "Ayaw lang ug kabalaka kon malangan ka. Aduna ka pa may kasakyan." ni Inday pa dayong walis sa sentro'ng tinabunan.  Si Dodong may nakita. Nauknol. Dili makatuo.

"Tinuod ba kini Day?" gisuhid ang dapit sa ilawom sa pusod ni Inday Karagan.

"Tutoki may letra ubos sa akong pusod. Letra sinugdanan sa imong pangalan." mahimut-ong tubag ni Inday Karagan.

"Pero,   P   unta ang letra kay Porto man ko." Dala kahibulong ni Dodong Porto.

"Mao ba?  Sus kini lagi gyud  si Pare Isyot man gud nimo nagkaraw lang sa pagdinali ang iya man hinuong pangalan nga letra ang nabutang letrang "I". Ayaw lang kabalaka Dong Porto kay wala ni nako tabuni pangandam kon iyang balikon. "

"Dili kana mahimo. Kon mao kana ako ang moretoki sa iyang letrang sayop. Siyaro man sab si Pare Isyot wala gyud makamatikod nga letrang "I" man tong akong gibutang ni kumare. Sa imoha iya lang gihapong pangalan ang letra nga iyang gibutang?"

"Unsay buot mong ipasabot?" ni Inday pa nga nahibulong.

"Nagtigi man gud mi sa kaabtik. Kinsay pinakamaayo mosulat ug unang letra sa pangalan namong duha."


“Unswaaa??”  nakalitan si Inday sa iyang nabati. (KATAPOSAN).

Sunday, January 29, 2017

MISS UNIVERSE

MISS UNIVERSE

pabugduhay, panindotay, may pakiaykiay,
kalibutanong sabong kini sa mga maanyag nga Inday,

suliyaw sa katawhang nagtan-aw sa pakiatay,
bangga sa kaanyag kining makapatubod ug laway,

mga kalakin-an, kababayen-an, hasta wanggits,
mag-ambahan,  magkinuptanay, ug may mangablit,

mga pangutanang mangukay ug kahibalo daw latigo,
may magpitokpitok, may hait manubag sa entablado,

dili sa kidhat ug patas-anay’g silong ang hukman,
dili  sa pahiyom nga makapatin-aw sa mata’ng gilumutan  

ang himoong sumbanan sa angay’ng mapurongpurongan,
kamaundanon sa  gipaambitan’g  kahibalo gitutukan,  

ang kandidata’ng pinakamaayo mangladlad sa tinaguan,
sa kahibalong gipahayagan, siya ang ilho’ng senyalan,

Miss Universe, kuninitan ug  han-okanan,
ilhon ang pinakamaanyag nga kaintapan  sa tanan… 

Thursday, January 26, 2017

BULIKATON TA ANG VALENTINES DAY

BULIKATON TA ANG VALENTINES DAY


 mupalapad,  mopabuka    sa mata nga napuling
 kuhaan ang  sagabal, tayhopan sa nakapuling,

kini mopabukhad sa  gihay sa bulak nga manggiuwawon, aron makakulipa sa iyang sungo nga tugkaronon,

dila nga dagaydayan sa nag-agos nga gugmang mainit,
panagtakos sa pagbati sa managhigugmaayng mamainit,

linadlaray sa himaya, magpasad, magkatagkatag,  
may magbuntagay,  bahala na kuno’g mangluspad,

“Valentines Day”,  dakong adlaw kini sa pagsusi,
mangutingkay, mangukay,  pagka-alegre… 

P A N I U D T O



PANIUDTO

sugat sa init nga sabaw,
alkontra sa napagngang panan-aw,
 may hiniwa,  binusganay'ng makatagbaw,

paniudto kaon kini sa ting-init,
 lahi sa  panghingudto nga makapainit,
 may dinalidali ug  magkalisod may mangapaksit,

 mga mata magsulirap,
 sa init  nga udtong tutok, may magsukarap,
dili madala sa hapuhap nga makapahangak,

gininhawa daw gigukod,
dibuho's binuhatan  nga makapasingot,
 paghingudto, pahuot nga ikahimuot..